Mâm Cúng Thôi Nôi Bé Gái

Mô tả

Nói thật với các ba mẹ, nuôi một đứa trẻ từ lúc mới lọt lòng cho đến khi tròn 1 tuổi là cả một hành trình dài với biết bao nhiêu cảm xúc. Chính vì vậy, lễ cúng thôi nôi là một phong tục truyền thống vô cùng quan trọng của người Việt chúng ta, được truyền từ đời này sang đời khác để đánh dấu cột mốc này.

Nhiều ba mẹ trẻ thường thắc mắc chữ “thôi nôi” thực chất là gì. Giải thích một cách dân dã và đơn giản nhất, “thôi nôi” có nghĩa là từ nay trở đi bé không cần phải nằm ru ngủ bằng chiếc nôi quen thuộc nữa. Ở giai đoạn 1 tuổi này, các bé gái bắt đầu chập chững những bước đi đầu tiên, tò mò khám phá mọi thứ xung quanh mình. Lễ cúng thôi nôi không chỉ là dịp để tạ ơn các vị thần linh, tổ tiên và đặc biệt là 12 Bà Mụ đã nâng đỡ, che chở cho bé trong suốt quá trình sinh nở và lớn lên, mà còn là lúc để gia đình, họ hàng và bạn bè sum vầy, chung vui và gửi gắm những lời chúc tốt đẹp nhất đến bé.

1. Cách tính ngày cúng thôi nôi cho bé gái

Thông thường, cách tính ngày cúng thôi nôi phổ biến nhất là tổ chức khi bé tròn 12 tháng tuổi theo lịch Âm. Thường thì mọi người sẽ lấy luôn ngày sinh nhật Âm lịch đầu tiên của bé để làm lễ. Nhưng nếu muốn cúng thật sự đúng và sát với phong tục truyền thống của ông bà xưa truyền lại, thì ba mẹ phải áp dụng câu nói “Con gái lùi 2, con trai lùi 1”.

Quy tắc này rất dễ hiểu, đối với bé gái, ba mẹ cứ lấy ngày sinh Âm lịch của con rồi trừ đi 2 ngày là ra ngày làm lễ thôi nôi. Để Đồ Cúng Việt lấy một ví dụ cho ba mẹ dễ hình dung nhé: Chẳng hạn bé gái nhà mình sinh ra vào ngày 14/05 Âm lịch, thì đến năm sau, lễ cúng thôi nôi sẽ được tổ chức vào ngày 12/05 Âm lịch. Hoặc ví dụ khác, nếu bé sinh ngày 12/04 thì ba mẹ cúng vào ngày 10/04 Âm lịch.

Sẽ có một số trường hợp hơi đặc biệt một chút mà ba mẹ cần lưu ý:

• Trường hợp tháng thiếu: Nếu bé sinh vào ngày cuối cùng của tháng Âm lịch (ngày 30), nhưng xui cái là cái tháng cúng thôi nôi của năm sau lại chỉ có 29 ngày (tháng thiếu), thì ba mẹ cứ làm lễ cúng vào ngày 29 luôn.
• Trường hợp dính vào năm Nhuận: Năm Nhuận là năm có một tháng bị lặp lại hai lần. Nếu bé sinh vào năm Nhuận hoặc lúc làm thôi nôi rơi đúng vào năm Nhuận, thì ba mẹ cứ cộng đủ 12 tháng Âm lịch, tính cả cái tháng Nhuận đó vào luôn, coi như tháng Nhuận là một tháng độc lập bình thường. Vì vậy, có trường hợp ngày thôi nôi sẽ phải lùi lại một tháng hoặc tổ chức ngay trong tháng Nhuận.

2. Mâm cúng thôi nôi bé gái cần những gì?

Việc chuẩn bị mâm cúng nhiều khi làm các ba mẹ đau đầu vì không biết bắt đầu từ đâu. Thực ra, mâm cúng thôi nôi cho bé trai và bé gái cơ bản là giống hệt nhau, nó chỉ khác nhau ở hai điểm duy nhất là món chè và bộ giấy cúng thôi. Cụ thể, cúng cho bé gái thì bắt buộc ba mẹ phải cúng chè trôi nước và dùng bộ giấy cúng độ thế Nữ.

Dưới đây là danh sách chi tiết các món cần chuẩn bị trong mâm cúng 12 Bà Mụ và 3 Đức Ông, ba mẹ có thể ghi lại như một danh sách đi chợ để khỏi quên nhé:

• Mâm ngũ quả: Ba mẹ ra chợ chọn các loại trái cây tươi, sạch sẽ, quả phải nguyên vẹn không khiếm khuyết, ví dụ như xoài, cam, chuối, bưởi….
• Bình hoa tươi: Mua 1 bình hoa tươi rói, không bị héo úa, thường người ta hay chuộng hoa đồng tiền, hoa cúc hoặc hoa cát tường.
• Hương (nhang) và Nến (đèn cầy): Chuẩn bị 1 bó nhang thơm và 15 cây nến nhỏ (thường là nến màu đỏ hoặc màu vàng) để thắp xung quanh mâm cúng.
• Trà, Rượu, Nước: Trà mạn hoặc trà túi lọc cũng được, rượu trắng và nước sạch, mỗi loại ba mẹ rót đầy sẵn ra 3 cái ly nhỏ.
• Gạo và muối hột: Cho chung vào 1 chiếc đĩa nhỏ, cái này tượng trưng cho sự đầy đủ, ấm no.
• Lễ vật mặn: 1 con gà ta luộc nguyên con tạo dáng cho đẹp, hoặc nếu có điều kiện ba mẹ mua heo quay (có thể là một miếng lớn hoặc nguyên con heo sữa tùy kinh tế gia đình).
• Bộ giấy cúng: Nhớ dặn người bán là mua 1 bộ giấy cúng độ thế Nữ dành cho bé gái, sau khi cúng xong sẽ dùng để hóa vàng (đốt đi) cùng với quần áo, giày dép bằng giấy.
• Xôi: Mọi người hay dùng xôi gấc đậu xanh dẻo, có màu đỏ tươi cho may mắn. Xôi gấc đậu đỏ hoặc xôi lá cẩm cũng được. Ba mẹ chia ra làm 12 đĩa nhỏ xíu và 1 đĩa lớn.
• Chè trôi nước (Quan trọng): Món này dành riêng cho bé gái, cũng múc ra 12 chén nhỏ và 1 tô lớn.
• Trầu cau: 13 phần trầu cau được têm cánh phượng thật đẹp mắt và đều nhau.
• Bánh kẹo: 13 phần bánh kẹo các loại, có thể mua thêm bánh ít hoặc bánh bông lan cho mâm cúng thêm phong phú.
• Bánh bao: 12 chiếc bánh bao tạo hình đào tiên hoặc hình 12 con giáp, mang ý nghĩa tượng trưng cho sự may mắn.

Bên cạnh mâm cúng 12 Bà Mụ kể trên, theo tục lệ thì nhà mình cũng cần làm thêm một mâm cúng gia tiên (Cửu Huyền Thất Tổ). Mâm này đơn giản hơn, dâng lên bàn thờ tổ tiên gồm 1 mâm cơm mặn với các món ăn truyền thống, 1 chén chè lớn, 1 đĩa xôi gấc, kèm theo trà, rượu, nhang đèn là được.

3. Cách sắp xếp, bày biện mâm cúng ra sao cho đúng?

Mua đồ về đầy đủ rồi, giờ thì ba mẹ bày ra bàn sao cho gọn gàng, hài hòa và đẹp mắt nhé. Cứ tuân theo mấy nguyên tắc cơ bản này là không bao giờ sai:

• Đối với bình hoa và mâm trái cây, ông bà ta có nguyên tắc “Đông bình Tây quả”, ba mẹ cứ theo hướng đó mà đặt.
• Toàn bộ mâm cúng 12 Bà Mụ và 3 Đức Ông thì đặt ở giữa chiếc bàn cúng lớn.
• Con gà luộc hoặc miếng heo quay là điểm nhấn chính, đặt chễm chệ ngay chính giữa mâm, nhớ là để đầu gà hướng ra phía ngoài.
• Chè trôi nước và xôi thì ba mẹ cứ chia đều ra, đặt xếp hàng dọc ở hai bên mâm cúng.
• Bình hoa tươi, nhang, đèn cầy, nước, rượu thì xếp ở phía đằng trước mặt. Các món lễ vật khác thì cứ đặt đối xứng với nhau để tạo sự cân đối, nhìn vào thấy tươm tất là được.
• Còn mâm cúng gia tiên thì ba mẹ đặt riêng biệt trên bàn thờ ông bà tổ tiên trong nhà nhé.

4. Hướng dẫn đọc văn khấn thôi nôi chi tiết

Nhiều ba mẹ cứ lo là cúng thôi nôi phải mời thầy về cúng. Thực ra việc này rất đơn giản, ông bà hoặc ba mẹ đứng ra làm người đại diện cúng là hoàn toàn được rồi, không cần thiết phải mời thầy cúng đâu. Ba mẹ cứ bế bé ra ngay khu vực bàn cúng, rót trà rượu, thắp nến lên. Sau đó thắp hương trên bàn thờ gia tiên trước, rồi quay ra thắp hương trên mâm cúng thôi nôi, vái 3 vái. Cầm tờ văn khấn (trích từ sách “Văn khấn cổ truyền Việt Nam”) và đọc rõ ràng theo nội dung này nhé:

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô Đại Bi Quan Thế Âm Bồ tát!

Con lạy Đệ nhất Thiên tỷ đại tiên chúa
Con kính lạy Đệ nhị Thiên đế đại tiên chúa
Con kính lạy Đệ tam Thiên Mụ đại tiên chúa
Con kính lạy Tam thập lục cung chư vị Tiên Nương

Hôm nay là ngày … tháng … năm …
Vợ chồng con là: …
Sinh được con Gái đặt tên là: …
Chúng con ngụ tại: …

Nay nhân ngày đầy năm chúng con thành tâm sửa biện hương hoa lễ vật và các thứ cúng dâng bày lên trước án, trước bàn toạ chư vị Tôn thần kính cẩn tâu trình:

Nhờ ơn thập phương chư Phật, chư vị Thánh hiền, chư vị Tiên Bà, các đấng Thần linh, Thổ công địa mạch, Thổ địa chính thần, Tiên tổ nội ngoại, cho con sinh ra cháu, tên … sinh ngày: … / … / … được mẹ tròn, con vuông.

Cúi xin chư vị tiên Bà, chư vị Tôn thần giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì, vuốt ve che chở cho cháu được ăn ngon, ngủ yên, hay ăn chóng lớn, vô bệnh vô tật, vô ương, vô hạn, vô ách, phù hộ cho cháu bé được tươi đẹp, thông minh, sáng láng, thân mệnh bình yên, cường tráng, kiếp kiếp được hưởng vinh hoa phú quý. Gia đình con được phúc thọ an khang, nhân lành nảy nở, nghiệp dữ tiêu tan, bốn mùa không hạn ách lo nghĩ.

Xin thành tâm đỉnh lễ, cúi xin được chứng giám lòng thành.

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Đọc xong, ba mẹ cầu nguyện những điều tốt đẹp nhất cho con gái, vái 3 vái để cảm tạ. Đợi đến lúc nhang cháy tàn thì đem các đồ vàng mã như bộ giấy cúng, tiền vàng, quần áo, hài váy đi hóa vàng (đốt) là xong phần lễ.

5. Tiết mục vui nhất: Bé bốc đồ vật chọn nghề tương lai (Bắt miếng)

Xong xuôi phần nhang khói, giờ là lúc cả nhà xúm lại xem tiết mục thú vị nhất: nghi thức bốc đồ chơi chọn nghề. Ba mẹ cứ bày một cái mâm lủng lẳng đủ thứ đồ vật ra trước mặt con rồi để bé tự do chọn món đồ đầu tiên mà bé thích. Dân gian quan niệm rằng cái món đồ bé cầm lên sẽ đoán được tính cách và nghề nghiệp tương lai của con. Để Đồ Cúng Việt giải mã thử vài món cho ba mẹ xem nha:

• Bé chọn sách, bút: Chà, con gái ham học hỏi đây. Tương lai con có thể học cao, trở thành giáo viên, nhà văn, nhà thơ, hay nhà báo cũng nên.
• Bé bốc búp bê: Món đồ này hay được các bé gái chọn lắm. Nó tượng trưng cho sự chăm sóc, sau này con có thể làm giáo viên mầm non, hoặc rẽ hướng sang làm nhà thiết kế thời trang chẳng hạn.
• Bé nắm lấy gương, lược, đồ cột tóc: Con gái quan tâm đến vẻ đẹp, tính tình điệu đà thì lớn lên dễ làm trong ngành thẩm mỹ, chuyên gia trang điểm hay tạo mẫu tóc lắm.
• Bé cầm cái micro: Con ăn nói lưu loát, hoạt ngôn, có khi tương lai lại làm MC, diễn thuyết gia, phát thanh viên truyền hình.
• Bé bốc ống nghe: Món này hướng thẳng đến ngành y, tương lai con có thể là bác sĩ, y tá, người chăm sóc sức khỏe cho mọi người.
• Bé vớ lấy máy tính: Con số, tính toán giỏi thì sẽ làm nhân viên ngân hàng, kế toán hay chuyên gia tài chính, kinh tế.
• Bé chọn bộ đồ chơi nhà bếp: Gia đình chuẩn bị tinh thần đón một siêu đầu bếp tài năng trong tương lai nhé.

Nói đi cũng phải nói lại, ba mẹ cứ xem đây là một trò chơi vui vẻ mang tính truyền thống, đem lại tiếng cười và gửi gắm những kỳ vọng của người lớn chứ nó không định đoán chính xác 100% tương lai của bé đâu nhé.

Lời Kết

Việc chuẩn bị mâm cúng thôi nôi cho bé gái tùy thuộc vào hoàn cảnh kinh tế của mỗi gia đình, không nhất thiết phải làm thật mâm cao cỗ đầy quá cầu kỳ, cái cốt lõi nhất vẫn là tấm lòng thành tâm của cha mẹ. Tuy nhiên, nếu vợ chồng đi làm bận rộn quá, không có thời gian chạy ra chợ nhặt nhạnh từng món lễ vật lắt nhắt, ba mẹ hoàn toàn có thể liên hệ Đồ Cúng Việt. Bên mình hiện có đủ các gọi mâm cúng từ gói chay, gói cơ bản, tone màu thẩm mỹ nâng cao cho đến các gói VIP được thiết kế rất đẹp mắt, vừa trọn vẹn ý nghĩa văn hóa, lại đỡ vất vả cho ba mẹ. Chúc gia đình có một buổi tiệc thôi nôi thật ấm cúng và đầy ắp tiếng cười!